این کتاب ترجمۀ کتاب Situated است که در تاریخ 1 سپتامبر (10 شهریور) در ایران همزمان با نسخۀ انگلیسی منتشر و عرضه می شود. انتشار این کتاب تحت قرارداد کپی رایت است و بازترجمۀ آن توسط سایر مترجمان و ناشران ایرانی، خلاف قواعد بین المللی نشر و اخلاق حرفه ای است.

معرفی کتاب فراتر از سرسختی

چرا گاهی با وجود انگیزه، پشتکار و تلاش فراوان، پیشرفتی که انتظارش را داریم اتفاق نمی‌افتد؟

احتمالاً اولین پاسخ این است که باید بیشتر تلاش کنیم. منضبط‌تر باشیم، ارادۀ بیشتری به خرج دهیم یا در برابر سختی‌ها دوام بیاوریم. آنجلا داکورث سال‌ها پیش در کتاب سرسختی نشان داد اشتیاق و پشتکار در دنبال‌کردن اهداف بلندمدت چه نقشی در موفقیت دارند.

اما پژوهش‌های بعدی او را به پرسش دیگری رساندند: اگر سرسختی فقط بخشی از ماجرا باشد چه؟

داکورث در کتاب فراتر از سرسختی از درون ذهن افراد موفق فاصله می‌گیرد و به اطراف آنها نگاه می‌کند. به مربی‌ای که استانداردهای بالایی تعیین می‌کند، دوستان و همراهانی که رفتار یکدیگر را شکل می‌دهند، فضای فیزیکی‌ای که بعضی کارها را آسان و بعضی را دشوار می‌کند و فرهنگی که بی‌آنکه متوجه باشیم به ما می‌گوید «اینجا کارها را این‌طور انجام می‌دهیم».

ایدۀ اصلی کتاب ساده است:
تلاش ضروری است، اما کافی نیست. موقعیت مناسب می‌تواند تلاش ما را اثرگذارتر کند و موقعیت نامناسب می‌تواند از اثر آن بکاهد.

اما کتاب قرار نیست مسئولیت فردی را کنار بگذارد و همه‌چیز را به محیط نسبت دهد. اتفاقاً داکورث روی مفهوم دیگری تأکید می‌کند: عاملیت موقعیتی؛ یعنی توانایی دیدن موقعیتی که در آن قرار گرفته‌ایم و تغییر بخش‌هایی از آن که در اختیار ماست.

سرسختی کافی نیست

یکی از نقطه‌های شروع کتاب، بازنگری خود داکورث در ایده‌ای است که او را مشهور کرد.

او همچنان سرسختی را مهم می‌داند؛ افراد موفق برای رسیدن به هدف‌های بلندمدت، مدت بیشتری و با ثبات بیشتری تلاش می‌کنند. اما وقتی مسیر زندگی و عملکرد افراد موفق را دقیق‌تر بررسی می‌کند، متوجه می‌شود پشت این تلاش معمولاً چیزهای دیگری هم وجود دارند: مربیان مناسب، همراهان مناسب، فرهنگ مناسب و محیطی که ادامۀ تلاش را ممکن‌تر می‌کند.

داکورث برای توضیح این ایده از نمونه‌هایی مانند مایکل فلپس و لئون مارشان استفاده می‌کند. استعداد و پشتکار هر دو شناگر اهمیت دارد، اما داستان آنها بدون مربیان، هم‌تیمی‌ها، امکانات و فرهنگی که در آن تمرین کرده‌اند کامل نیست. در نگاه داکورث، عملکرد فردی است، اما موفقیت در خلأ اتفاق نمی‌افتد.

این تغییر زاویۀ دید، پرسش کتاب را هم عوض می‌کند.

به‌جای اینکه فقط بپرسیم: «چطور خودم را مجبور کنم بیشتر تلاش کنم؟»

می‌توانیم بپرسیم: «چطور موقعیتی بسازم که در آن انجام‌دادن کار درست آسان‌تر شود؟»

موقعیت چگونه رفتار ما را تغییر می‌دهد؟

یکی از مدل‌های محوری کتاب، زنجیرۀ سه‌مرحله‌ای زیر است:

موقعیت ← افکار ← پاسخ

ابتدا در موقعیتی قرار می‌گیریم. آن موقعیت بر آنچه می‌بینیم و به آن فکر می‌کنیم اثر می‌گذارد و افکار ما نیز پاسخ و رفتارمان را شکل می‌دهند. بسیاری از راهکارهای تغییر رفتار مستقیماً سراغ مرحلۀ آخر می‌روند: سعی می‌کنیم با نیروی اراده واکنش خودمان را کنترل کنیم. داکورث مسیر دیگری پیشنهاد می‌کند: گاهی می‌توان خیلی زودتر وارد این زنجیره شد و خود موقعیت را تغییر داد.

مثلاً اگر می‌خواهید بیشتر ورزش کنید، یک راه این است که هر روز خودتان را مجبور کنید از خانه بیرون بروید. راه دیگر این است که از شب قبل لباس و کفش ورزشی‌تان را جایی بگذارید که صبح اولین چیزی باشد که می‌بینید. تغییر کوچک است، اما بخشی از تصمیم‌گیری را از دوش اراده برمی‌دارد. در پژوهش‌هایی که کتاب به آنها می‌پردازد نیز، راهبردهای موقعیتی در بسیاری از موارد هم مؤثرتر و هم کم‌زحمت‌تر از اتکای صرف به نیروی اراده بوده‌اند.

سه ایدۀ اصلی کتاب

۱. موقعیتتان را ببینید

اولین قدم، «آگاهی موقعیتی» است. ما معمولاً برای توضیح رفتار آدم‌ها روی ویژگی‌های شخصیتی آنها تمرکز می‌کنیم: بااستعداد است، تنبل است، منظم است، اجتماعی است یا ارادۀ کافی ندارد. اما داکورث نشان می‌دهد رفتار یک فرد می‌تواند در موقعیت‌های مختلف به‌شکل محسوسی تغییر کند.

بنابراین پیش از اینکه رفتار خودمان یا دیگری را صرفاً به شخصیت نسبت دهیم، باید پس‌زمینه را هم ببینیم: چه کسی کنار اوست؟ در چه فضایی قرار گرفته؟ چه رفتارهایی در این محیط آسان‌ترند؟ چه چیزهایی تشویق یا عادی تلقی می‌شوند؟

۲. موقعیتتان را آگاهانه تغییر دهید

بخش دوم کتاب به «عاملیت موقعیتی» می‌پردازد. داکورث چهار حوزۀ مهم را بررسی می‌کند: فضای اطرافمان، همراهانمان، راهنماهایمان و فرهنگی که در آن قرار داریم.

گاهی تغییری کوچک در فضای فیزیکی می‌تواند یادآوری، اصطکاک یا وسوسه‌ای را تغییر دهد. گاهی انتخاب کسانی که بیشتر با آنها وقت می‌گذرانیم، استانداردها و رفتار خودمان را تغییر می‌دهد. یک راهنمای خوب می‌تواند هم حمایت کند و هم ما را به سطح بالاتری دعوت کند. و فرهنگی که وارد آن می‌شویم، به‌تدریج تعیین می‌کند چه رفتاری برایمان طبیعی به نظر برسد.

کتاب در پایان حتی یک راهنمای عملی تغییر موقعیت ارائه می‌کند و مجموعه‌ای از راهکارها را برای طراحی آگاهانۀ محیط، روابط و رفتار روزمره کنار هم می‌گذارد.

۳. برای دیگران موقعیت بهتری بسازید

موضوع کتاب فقط تغییر شرایط شخصی نیست. در بخش سوم، داکورث پرسش را از فرد به کسانی منتقل می‌کند که بر موقعیت دیگران اثر دارند: والدین، مدیران، رهبران و اعضای جامعه.

اگر محیط بر رفتار و شکوفایی انسان‌ها اثر می‌گذارد، کمک‌کردن به دیگران فقط به معنای نصیحت‌کردن یا درخواست تلاش بیشتر نیست. گاهی مؤثرترین کمک، ساختن موقعیتی است که در آن رفتار بهتر و رشد بیشتر امکان‌پذیر شود. به همین دلیل، فصل‌های این بخش به «فرزندپروری موقعیتی»، «رهبری موقعیتی» و «شهروندی موقعیتی» اختصاص دارند.

آنچه در کتاب فراتر از سرسختی خواهید خواند

داکورث در سراسر کتاب، یافته‌های روان‌شناسی و علوم رفتاری را با داستان‌ها و موقعیت‌های واقعی ترکیب می‌کند تا نشان دهد محیط چگونه بر عملکرد ما اثر می‌گذارد.

از جمله خواهید دید:

• چرا اتکای صرف به نیروی اراده معمولاً بهترین راه تغییر رفتار نیست؛
• چگونه فضای فیزیکی می‌تواند بعضی رفتارها را آسان‌تر و بعضی را دشوارتر کند؛
• چرا آدم‌هایی که مرتب با آنها در ارتباطیم روی انگیزه و استانداردهای ما اثر می‌گذارند؛
• چگونه می‌توانیم راهنماهایی پیدا کنیم که هم حمایتگر باشند و هم ما را به چالش بکشند؛
• فرهنگ یک گروه، تیم یا سازمان چطور رفتار اعضایش را شکل می‌دهد؛
• والدین و رهبران چگونه می‌توانند به‌جای کنترل مستقیم دیگران، شرایط رشد آنها را بهتر کنند؛
• و چطور با آگاهی بیشتر نسبت به موقعیت، فرصت‌های بیشتری برای تغییر در اختیار خودمان قرار دهیم.
  

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

فراتر از سرسختی برای کسانی مناسب است که به موضوع تغییر رفتار، انگیزه و عملکرد انسان علاقه دارند، اما می‌خواهند از توصیه‌های مبتنی بر «بیشتر تلاش کن» فراتر بروند. به‌طور مشخص، کتاب می‌تواند برای این گروه‌ها خواندنی باشد:

کسانی که برای تغییر یک عادت یا رسیدن به هدفی تلاش می‌کنند و بارها متوجه شده‌اند صرف تصمیم‌گرفتن و اراده‌کردن کافی نیست.

مدیران و رهبران تیم‌ها که می‌خواهند بدانند فضای کار، هنجارها، روابط و فرهنگ سازمانی چگونه روی عملکرد افراد اثر می‌گذارد.

والدین، معلمان و مربیان که به‌جای اینکه صرفاً از دیگران بخواهند «بیشتر تلاش کنند»، می‌خواهند شرایطی فراهم کنند که رشد و یادگیری در آن محتمل‌تر باشد.

خوانندگان کتاب سرسختی که می‌خواهند ادامۀ مسیر پژوهشی و فکری نویسنده را دنبال کنند و ببینند او پس از سال‌ها پژوهش چگونه نگاهش به موفقیت را گسترده‌تر کرده است. این نسبت میان دو کتاب را خود داکورث نیز در پیشگفتار توضیح می‌دهد.

اگر کتاب «سرسختی» را خوانده‌اید...

فراتر از سرسختی نفی کتاب قبلی آنجلا داکورث نیست؛ تکمیل یک پرسش است. در سرسختی، سؤال اصلی این بود که افراد موفق چه ویژگی مشترکی دارند. پاسخ داکورث بر ترکیب اشتیاق و پشتکار در مسیر هدف‌های بلندمدت تمرکز داشت.

در این کتاب، زاویۀ دوربین بازتر می‌شود: افراد موفق در چه موقعیت‌هایی قرار دارند؟ چه آدم‌هایی دوروبرشان هستند؟ چه کسی آنها را راهنمایی می‌کند؟ چه فرهنگی رفتارشان را شکل می‌دهد؟ چه چیزی در محیط اطراف، تداوم تلاش را آسان‌تر می‌کند؟

نتیجه، تصویری کامل‌تر از موفقیت است: نه انتخاب میان فرد و محیط، بلکه توجه همزمان به سرسختی فرد و موقعیتی که آن سرسختی در آن به کار گرفته می‌شود.

فهرست کتاب فراتر از سرسختی

پیشگفتار

بخش اول: آگاهی موقعیتی

فصل ۱: سرسختی کافی نیست
فصل ۲: چگونه تغییر می‌کنیم؟
فصل ۳: نقطۀ مطلوب
فصل ۴: شهامت تغییر
فصل ۵: نجات یک زندگی مشترک

بخش دوم: عاملیت موقعیتی

فصل ۶: فضای خود را سامان دهید
فصل ۷: همراهانتان را آگاهانه انتخاب کنید
فصل ۸: راهنمایان را به‌سوی خود جذب کنید
فصل ۹: فرهنگتان را آگاهانه انتخاب کنید

بخش سوم: مسئولیت موقعیتی

فصل ۱۰: فرزندپروری موقعیتی
فصل ۱۱: رهبری موقعیتی
فصل ۱۲: شهروندی موقعیتی

بخش چهارم: نتیجه‌گیری

فصل ۱۳: از سرسختی تا عظمت
سخن پایانی
راهنمای عملی تغییر موقعیت