چیرگی

رابرت گرین نویسنده پرفروش شماره یک نیویورک تایمز است و این کتاب حاصل سال‌ها پژوهش وی بر روی موضوعاتی چون قدرت، متقاعد‌سازی، استراتژی، چیرگی و سرشت انسان و همچنین چکیدهٔ تمام درس‌های کتاب‌های قبلی رابرت گرین است.

نسخۀ فارسی کتاب Mastery با خرید حق انحصاری ترجمه و انتشار در ایران از ناشر اصلی، Inkwell Management LLC با نام «چیرگی؛ راهنمای دستیابی به عالی‌ترین فرم قدرت» توسط نشر نوین منتشر می‌شود.

معرفی کتاب چیرگی

اثر دیگری از رابرت گرین، نویسندۀ کتاب‌های قوانین روزانه و قوانین سرشت انسان

در کتاب چیرگی، رابرت گرین از حالتی ذهنی به نام چیرگی برایمان می‌گوید. همگی ما در لحظاتی خاص و ویژه از زندگیمان، حالت ذهنی خاصی را تجربه کرده‌ایم که در آن سطح بالایی از انرژی و تمرکز را در خودمان احساس می‌‌کنیم. این حالت که با تمرکزی عمیق همراه است، معمولاً در زمان‌هایی که با یک ضرب‌الأجل فوری مواجه هستیم و یا در تنگنای زمانی برای حل مسائل قرار داریم، رخ می‌دهد.

ما معمولا تصور می‌کنیم خلاقیت و توانمندی چیزهایی هستند که به‌طور آنی و ناگهانی و از آسمان بر سر فرد نازل می‌شوند، یا آنها را به استعداد ذاتی خود شخص، یا روحیه‌ی عالی یا بخت‌واقبال نیکویش مربوط می‌دانیم. تسلط بر این حالت ذهنی یا همان چیرگی، می‌تواند منجر به تسلط و آگاهی بیشتری بر واقعیت، سایر آدم‌ها و وضعیت خود شود.

رابرت گرین در کتاب چیرگی نشان می‌دهد که همۀ افراد می‌توانند در یک مهارت یا حوزه به درجۀ استادی برسند به شرطی که مراحلی که استادان گذشته و حال از آن استفاده کرده‌اند را دنبال کنند. او در کتاب چیرگی  نکات و استراتژی‌هایی برای رسیدن به استادی ارائه می‌دهد.

رابرت گرین معتقد است برای استاد شدن نیازی به داشتن استعدادهای ذاتی نیست و باید به قدم‌های اساتید پیش از خود نگاه کرد. بسیاری از افراد فکر می‌کنند علت موفقیت‌های افراد برجسته‌ای مثل داوینچی یا موتزارت، نبوغ ذاتی بوده است. اما این تصور غلط است زیرا  بین استعداد ذاتی و تسلط بر یک مهارت ارتباطی خاصی وجود ندارد. بسیاری از افراد در کودکی بسیار با استعداد بوده‌اند و در بزرگسالی دستاورد خاصی نداشته‌اند و یا بالعکس.

کسی که بخواهد به درجۀ استادی برسد باید مراحلی را طی کند. اول اینکه حوزۀ مورد علاثه‌اش را پیدا کند، کارآموزی کند، ذهنی خلاق پرورش دهد و برای رسیدن به استادی تلاش مداوم داشته باشد. این روند برای بسیاری از افرادی که در علم و هنر به جایگاه بالایی رسیده‌اند نیز صادق است. کتاب چیرگی راهنمایی برای خودسازی است و نشان می‌دهد که چطور می‌توان به برتری فکری و خلاقانه رسید.

چیرگی یعنی چه؟

به عقدیۀ رابرت گرین، چیرگی بالاترین سطح از برتری خلاقانه است و به معنای تسلط کامل بر یک رشته یا زمینۀ خاص است. استادان افرادی هستند که توانسته‌اند اکتشافات پیشگامانه‌ای انجام دهند، فرم‌های هنری جدید ایجاد کنند یا پارادایم‌های موجود در زمینه خود را تغییر دهند. برای مثال، ویلیام شکسپیر با نوآوری در نمایشنامه‌نویسی، شعر و نثر انگلیسی، نقش عمده‌ای در شکل‌دهی به ادبیات انگلیسی ایفا کرد. 

برای رسیدن به این درجه از مهارت، فرد باید تسلط فنی و دانش اجتماعی به دست آورد که دو مولفۀ اصلی چیرگی هستند. تسلط فنی به معنی درک عمیق مهارت‌ها و دانش در زمینه‌ای خاص است. این ویژگی فرصت نوآوری را فراهم کرده و به شما کمک می‌کند از مرزهای خود فراتر بروید. مولفۀ دیگر دانش اجتماعی است و به نقش دیگران در تسهیل مسیر اشاره دارد. به عقدیۀ گرین بدون این مهارت‌ها نمی‌توان به چیرگی رسید.

کشف ندای درونی و ماموریت زندگی به روایت کتاب چیرگی

رابرت گرین در فصل اول کتاب چیرگی توضیح می‌دهد که هر یک از ما حس می‌کنیم در زندگی‌مان کاری وجود دارد که برای آن به دنیا آمده‌ایم و سرنوشت ما این است که در آن مسلط شویم. به عبارتی ندای درونی‌مان ما را به آن سمت و سو می‌کشاند. ما باید از این ندای درونی به عنوان راهنما استفاده کنیم. افراد ویژگی‌های منحصر به فردی دارند که به دلیل ترکیب‌های پیچیده DNA است که آن‌ها را به موجوداتی به‌همتا تبدیل می‌کند. 

اما گاهی فشار اجتماعی ما را مجبور می‌کند که همرنگ جماعت شویم و به ندای درونی گوش نکنیم و به سراغ کاری که فکر می‌کنیم برای ما ساخته شده نرویم. این در حالی است که اگر به اصالت خود پایبند باشیم، می‌توانیم به ندای درونی‌مان گوش دهیم و مسیر واقعی‌تری را در زندگی طی کنیم. بسیاری از افراد موفق در طول تاریخ در لحظاتی از زندگی خود به این نتیجه رسیده‌اند که باید به سمت کدام حوزه بروند. این لحظات ممکن است به شکل کشف یک ندای درونی باشد که آن‌ها را به سوی هدف زندگی‌شان دعوت می‌کند. مثلا برای داوینچی، این لحظه جایی شروع شد که او برگه‌هایی از دفتر پدرش دزدید تا علاقه‌اش به کشیدن طرح‌های حیوانات را دنبال کند. بنابراین گاهی بهتر است به جای اینکه همرنگ جماعت شوید به صدای درونی خود گوش کنید.

برای شروع به دنبال یادگیری باشید

اگر می‌خواهید وارد حوزۀ جدیدی شوید، باید یادگیری و کسب تجربه را هدف اصلی خود قرار دهید نه موفقیت فوری و دستیابی به منابع مالی فراوان. افرادی که به دنبال شغل یا کارآموزی می‌گردند دوست دارند موقعیت‌هایی را پیدا کنند که اعتبار و درآمد بالایی دارد. اما موقعیت‌هایی که فرصت‌های یادگیری بیشتری فراهم می‌کنند، حتی اگر حقوق کمتری داشته باشند، ارزشمندتر هستند. این فرصت‌ها به شما مهارت و تجربه‌های عملی می‌آموزند که در بلندمدت کمک حال شما خواهد بود.

بسیاری از استادان دیگر نیز در سال‌های ابتدایی زندگی‌شان انتخاب مشابهی کردند. برای مثال بنجامین فرانکلین به جای پیوستن به کسب‌وکار پرسود پدرش، تصمیم گرفت در کسب‌وکار چاپ کار کند تا مهارت‌های نوشتاری خود را توسعه دهد. این انتخاب‌ها نشان می‌دهند که موقعیت‌هایی که به یادگیری و رشد شخصی کمک می‌کنند، در نهایت پاداش‌های بیشتری را در پی خواهند داشت.

اهمیت یادگیری مهارت‌های اجتماعی به روایت کتاب چیرگی

داشتن مهارت‌های اجتماعی یکی از الزامات رسیدن به چیرگی است. افراد ساده‌لوح به راحتی مورد سو استفاده  قرار می‌گیرند که می‌تواند مسیر حرفه‌ای آن‌ها را به خطر بیاندازد. در مقابل، افرادی که مهارت‌های اجتماعی بالایی دارند می‌توانند روابط همواری ایجاد کنند و فرصت‌های تازه‌ای برای خود ایجاد کنند. گرین پیشنهاد می‌کند برای تقویت این مهارت باید به جای تغییر نگرش دیگران یاد بگیرید با آن‌ها کار کنید و از نقاط قوتشان بهره ببرید. برای درک بهتر شخصیت افراد می‌توانید:

• به لحن صدا، انتخاب کلمات و زبان بدن افراد توجه کنید، زیرا این‌ها احساسات و باورهای واقعی آن‌ها را نشان می‌دهد
• ود را در موقعیت آن‌ها تصور کنید و سعی کنید احساسات و تجربیات مشترک را درک کنید، تا ارتباطی عمیق‌تر برقرار شود
• به رفتار افراد در موقعیت‌های مختلف، از جمله در برابر مافوق‌ها و دوستان، توجه کنید تا ویژگی‌های اصلی شخصیت و انگیزه‌های آن‌ها را بشناسید.

نیروی راهبری به روایت کتاب چیرگی

رابرت گرین در کتاب چیرگی توضیح می‌دهد که چرا کمک گرفتن از مربی یکی از روش‌های اصلی یادگیری است. با کمک مربی می‌توان زمان یادگیری و خطاهای آن را کمتر کرد، خطاهایی که ممکن است منابع و انرژی شما را هدر دهند. با کمک مربی می‌توانید مسیر درستی را پیش بگیرید و از اتلاف وقت و منابع جلوگیری کنید. 

علاوه بر این، رابطۀ کارآموز و مربی می‌تواند برای طرفین مفید باشد و باعث پیشرفت هر دوی آن‌ها شود. زیرا پیشرفت محدود به دانش مربی نیست. در تاریخ بسیاری از افراد بوده‌اند که از مربی خود پیشی گرفته‌اند و باعث بهتر شدن مربی خود شدند. بنابراین باید سعی کنید از مربی خود بهتر شوید و به دنبال راه‌های تازه‌تری نیز باشید.

البته گاهی اوقات وجود مربی ممکن است خطراتی هم برای شما داشته باشد. برای مثال یک مربی نامناسب ممکن است سلیقه‌اش را به شما تحمیل کند و سعی کند شما را مانند خودش کند و شما را به مسیری مشابه مسیر خودش هدایت کند. همچنین، برخی از راهنماها و مربیان ممکن است شما را غیر عمد به تصمیماتی تشویق کنند که به نفع خودشان است، به‌ویژه اگر در جایگاهی باشند که از موقعیت شما سود ببرند.

همچنین اگر میزان ریسک‌پذیری شما و راهنما متفاوت باشد، ممکن است او توصیه‌هایی ارائه دهد که با میزان ریسک‌پذیری شما هماهنگ نباشد. اگر راهنما در مورد مسیر پیش‌رویتان دانش کافی نداشته باشد ممکن است مشاوره‌های اشتباه به شما ارائه دهد. با وجود این چالش‌ها، راهنمایی گرفتن همچنان ارزشمند است، اما باید با دقت و تحلیل همراه باشد.

جسور باشید

بعد از به پایان رساندن دوران یادگیری باید جسور باشید و تفکر خلاقانه داشته باشید. شما برای ادامۀ مسیر نمی‌توانید همیشه به عنوان کارآموز باقی بمانید و باید آموخته‌های خود را به چالش بکشید و ذهنتان را احیا کنید. این فرآیند شما را از چارچوب‌هایتان خارج می‌کند و به مرحلّ بعد چیرگی می‌برد.

باید سعی کنید مانند دوران کودکی که ذهنی باز و پرسشگر داشتیم عمل کنید و همیشه به دنبال سوالات جدید باشید. این ویژگی که در کودکان به طور طبیعی وجود دارد، به شما کمک می‌کند که بدون ترس از اشتباه و پرسش، به چالش کشیدن قوانین و انتظارات را بپذیرید. با کمک ذهن احیا شده می‌توانید به رشد بیشتری برسید و به چیرگی نزدیک‌تر شوید. این جسارت برای شکستن مرزها و تغییر نگرش‌ها، شما را در مسیر منحصر به فرد خود هدایت خواهد کرد.

فعال‌سازی خلاقیت راهی برای چیرگی

گرین در کتاب چیرگی توضیح می‌دهد که با گسترش و تمرین ذهن می‌توان برای حل مشکلات روش‌های خلاقانه و نوآورانه‌ای پیدا کرد. خوشبختانه این مهارت قابل یادگیری است. ابتدا باید ذهن خود را از عادت‌ها و محدودیت‌های قدیمی ناکارآمد پاک کرد. همچنین، استانداردها و عرف‌های فرهنگی ممکن است برای تسهیل ارتباطات ضروری باشند، اما می‌توانند پتانسیل ما برای تفکر خلاق را محدود کنند. برای مثال توجه به تمایزاتی مثل مرد و زن، داستان و واقعیت و … ممکن است باعث شود که جزئیات را نادیده بگیریم.

برای پرورش تفکر خلاق باید با ایجاد ارتباطات جدید و غیرمعمول مغز را تمرین دهیم. تحقیقات نشان داده که پس از ۱۰,۰۰۰ ساعت تمرین در یک حوزه خاص، مغز تغییرات کیفی می‌کند و ارتباطات جدیدی بین نواحی مختلف مغز ایجاد می‌شود. بنابراین، تفکر خلاقانه به این معنا نیست که فقط برخی افراد به طور طبیعی خلاق هستند. شما می‌توانید با کنترل و تمرین ذهن خود، به سرعت ذهنی خلاق‌تر و بازتر پیدا کنید.

چطور می‌توان به چیرگی رسید؟

گرین در کتاب چیرگی توضیح می‌دهد که وقتی مهارتی را به قدری تمرین می‌کنیم که می‌توانیم آن را به صورت خودکار و ناخودآگاه انجام دهیم به این معناست که در آن مهارت استاد شده‌ایم. به شکلی که ذهن و بدن در راستای آن مهارت به عنوان یک واحد عمل می‌کنند. کسی که در مهارتی استاد است می‌تواند در شرایط تحت فشار به صورت خودکار و فوری به فرمان‌های ذهنی‌اش پاسخ دهد. 

این توانایی نتیجۀ ارتباط خودکار و یکپارچۀ ذهن و بدن است که در ابتدا در طبیعت حیوانات به عنوان یک واحد تجربه می‌شود. در بسیاری از حیوانات، تصمیم‌گیری و عمل همزمان و بدون تفکر رخ می‌دهد، مثلاً وقتی زنبور به تهدیدی واکنش نشان می‌دهد. انسان‌ها نیز در آغاز همین‌گونه عمل می‌کردند، اما با توسعه تفکر انتزاعی توانستند ذهن و بدن را از هم جدا کنند. 

این تغییر به ما این امکان را داد که از واکنش‌های خود به طور خودکار جلوگیری کرده و آن‌ها را سرکوب کنیم و مسائل را به صورت پیچیده‌تر و منطقی‌تر حل کنیم. با این حال، استادی به شما این امکان را می‌دهد که این جدایی را بازگردانید و ذهن و بدن شما دوباره به صورت یک واحد هماهنگ عمل کنند، به طوری که می‌توانید به سطح بالاتری از مهارت و درک در حوزه خود دست یابید.

رسیدن به چیرگی به زمان و تلاش زیادی نیاز دارد و این فرآیند نمی‌تواند کوتاه‌مدت باشد. گرین اشاره می‌کند که این مسیر تقریباً 20,000 ساعت تمرین و کار متمرکز لازم دارد. اما همچنین تأکید می‌کند که صرف این زمان به تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید با تعهد و انگیزه همراه باشد. برای رسیدن به استادی واقعی، تمرین‌های شما باید هدفمند و آگاهانه باشند. تمرین بی‌هدف یا از سر عادت نمی‌تواند شما را به سطح استادی برساند. دستیابی به استادی فرآیندی مادام‌العمر از رشد و اکتشاف است.

استادان با پیروی از انگیزه خلاقانه خود به نوعی جوانی روحی دست می‌یابند. آنها نه تنها مغز و مهارت‌های خود را به طور کامل پرورش داده‌اند، بلکه به درک عمیقی از واقعیت و پیچیدگی‌های زندگی دست یافته‌اند. این درک به آنها اجازه می‌دهد که زندگی و مسیر حرفه‌ای خود را با بصیرت بیشتری هدایت کنند و در حوزه تخصصی خود به رشد و پیشرفت مداوم برسند.

موانع رسیدن به چیرگی

گرین در کتاب چیرگی پنج مانع کلیدی را مطرح می‌کند که افراد در مسیر پیشرفت به سمت استادی و چیرگی با آن‌ها مواجه می‌شوند. اولین مانع، بدبینی است که زمانی رخ می‌دهد که فرد فکر می‌کند همه چیز را دیده و دیگر هیچ چیز جدیدی برای یادگیری وجود ندارد. این نگرش مانع رشد می‌شود. دومین مانع، خود بزرگ‌بینی است که وقتی فرد مورد تحسین قرار می‌گیرد، دچار غرور می‌شود و تمرکزش را از کار خلاقانه منحرف می‌کند.

مانع سوم ، وابستگی است؛ یعنی فرد به جای اعتماد به خود، به دنبال تایید دیگران است. مانع چهارم سخت‌گیری ذهنی است که مانع خلاقیت نیز هست. بی‌صبری آخرین مانع است که فرد را از فرآیند یادگیری خسته می‌کند وباعث می‌شود فرد کار خود را ادامه ندهد و از تلاش دست بکشد. 

پیام اصلی کتاب چیرگی رابرت گرین چیست؟

رابرت گرین در کتاب چیرگی نشان داده که اگر افراد می‌خواهند به مرحلۀ استاد شدن و یا همان چیرگی برسند، باید به ندای درونی خود گوش کنند و مسیر خاص خود را پیدا کنند. برای این کار باید دوران کارآموزی را زیر نظر مربی بگذارانند و در نهایت با استفاده از تفکر خلاقانه به نوآوری و رشد برسند. مطالعه و تحلیل زندگی استادان بزرگ و تجربه‌های آن‌ها می‌تواند دیدگاه‌های ارزشمندی را برای کمک به شما در این مسیر ارائه دهد.

چه کسانی باید کتاب چیرگی را بخوانند؟

مطالعۀ کتاب چیرگی به کسانی که به تازگی وارد یک حوزۀ خاص شده‌اند، کسانی که به تازگی تحصیلات خود را به پایان رسانده‌اند و به دنبال تصمیم‌گیری برای آینده خود هستند و کسانی که برای مدت طولانی در یک حوزه کار کرده و از پیشرفت نکردن خود احساس ناامیدی دارند پیشنهاد می‌شود.

این کتاب یکی از مفیدترین کتاب های توسعه فردی است. ایده‌های مطرح‌شده در این کتاب نیز بر پایه تحقیقات گسترده‌ای در حوزه‌های عصب‌شناسی، علوم شناختی، پژوهش‌هایی درباره‌ی خلاقیت و همچنین براساس بخش‌هایی از زندگینامه‌های بزرگترین اساتید و چیره‌دستان تاریخ و معاصر نظیر چارلز داروین، جان کولترین تا دنیل اورت، پل گراهام و بسیاری از بزرگان دیگر است.

فهرست کتاب چیرگی

ساختار کتاب چیرگی ساده و روشن است. کتاب شامل ۶ فصل است و در طول این شش فصل، مراحل فرایند به ترتیب توضیح داده شده است:

• فصل ۱ نقطه‌ی شروع است و درباره‌ی کشف ندای درونی یا همان مأموریت زندگی صحبت می‌شود.
• فصل ۲ بخش اول از اجزاء مختلف فاز شاگردی یا همان مهارت یادگیری‌ست.
• فصل ۳ بخش دوم از اجزاء مختلف فاز شادگری، در خصوص پیدا کردن راهبر است.
• فصل ۴ بخش پایانی فاز شاگردی یعنی به‌دست‌آوردن هوش اجتماعی‌ست.
• فصل ۵ راجع به مرحله‌ی عملگرایی خلاق صحبت می‌شود.
• فصل ۶ به هدف نهایی که همان چیرگی است پرداخته می‌شود.

یادداشت مترجم کتاب، آرسام هورداد

به دلیل کاستی‌ها و نارسایی‌های فاحشی که در برخی ترجمه‌های موجود از رابرت گرین می‌دیدم شروع کردم به ترجمه این کتاب. احساسی شدید در من وجود داشت که می‌گفت حیف است ایده‌ی چیرگی، ناقص و زخم‌خورده و لَنگ به هم‌وطنانم ارائه شود. شایسته است آن را به لباسی زیبنده‌تر و تاحدممکن نزدیک به آنچه نویسنده در ذهن داشته آراسته کنم (کتاب چیرگی با نام‌های استادی و تسلط به فارسی ترجمه شده اند).

در ترجمه‌ی کتاب تمام تلاشم را معطوف به این کرده‌ام که آن ایده‌ای که در لحظه‌ی نگارش کلمات بر ذهن رابرت گرین جاری بوده و حرفی را که می‌خواسته به ما بزند بی‌کم‌وکاست منتقل کنم. لحن نوشته‌های رابرت گرین در تمام کتاب‌هایش (نه فقط در این کتاب) هرگز عامیانه و خودمانی نیست (برخلاف نویسنده‌ای مثل مارک منسن). در نوشتار او می‌توان نوعی جدیت، اندکی رسمی بودن و شکلی از کاریزما را دید. از این رو من نیز سعی کرده‌ام همین لحن را در ترجمه حفظ کنم، و در عین حال، مثل همیشه در ترجمه‌هایم انتقال معنی و مفهوم به روان‌ترین و گویا‌ترین شکل ممکن را در اولویت قرار داده‌ام. لذا شما ابداً با نثری پیچیده، گیج‌کننده و غیرقابل فهم روبه‌رو نیستید.

پیشنهاد من برای مطالعه‌ی کتاب این است که هرگز در خواندن و تمام کردن آن عجله نکنید. بگذارید ایده‌ها و نکته‌ها جایشان را در ذهن شما باز کنند، ایده‌ای که برای شما جذاب‌تر از بقیه است حتماً برایتان پیام و نکته‌ای دارد؛ بدون تردید باید آن را جدی بگیرید و روزها و ساعت‌ها درباره‌اش بیندیشید و به کاربرد آن در زندگی روزمره‌تان فکر کنید. این ایده‌ها را در ذهنتان بپروید و بگذارید با گذشت زمان فرمولی که مناسب شماست از دل آن‌ها متولد شود.

از داستان‌های کتاب و شرح حال اساتید، ساده و راحت نگذرید. فهمِ اصول و استراتژی‌های کتاب، در گرو مطالعه و فهم دقیق داستان‌هاست. این داستان‌ها به طور مستقیم برآمده از تجربه‌ی اشخاصی مثل من و شما هستند که پله‌های چیرگی را طی کردند و به عالی‌ترین فرم قدرت رسیدند. اما توضیحی درباره انتخاب عنوان کتاب (چیرگی) ارائه کنم: من کلمه «چیرگی» را در زبان فارسی به آنچه مقصود و منظور رابرت گرین از Mastery در این کتاب بوده نزدیک‌تر می‌دانم.

چیرگی -به گفته رابرت گرین کیفیتی ذهنی است که بعد از سال‌ها تمرین مستمر و متمرکز و پرفشار برای فرد اتفاق می‌افتد. چیرگی یک مسیر است، یک فرایند است نه یک اتفاق آنی که در یک لحظه رخ دهد. چیرگی حالتی ذهنی است که در صورت دست‌یابی به آن، بر شغل، رشته، تخصص یا هر مهارتی که مدنظرمان است، نوعی غلبه و برتری پیدا می‌کنیم (و بر آن چیره می‌شویم)؛ از آن فراتر می‌رویم و آماده رویارویی با چالش‌های جدی‌تر و پیشرفته‌تر هستیم.

در بلاگ نشر نوین می توانید خلاصه کتاب چیرگی را بخوانید.